
Khi Dường Như Đức Chúa Trời Đang Chống Lại Bạn
17/11/2026Phần Thưởng Của Sự Quản Trị Cách Trung Tín
Có lẽ bạn đã hơi chững lại khi đọc nhan đề của bài viết này: “Phần thưởng ư? Ý nói điều gì vậy?” Người Tin Lành, đặc biệt là những người thuộc truyền thống Cải Chánh, đôi khi có phản ứng dè dặt khi nghe đến ngôn ngữ về “phần thưởng”, và điều đó cũng có lý do chính đáng. Thần học Công giáo La Mã, cả thời Trung Cổ lẫn hiện đại, thường đồng nhất khái niệm “phần thưởng” với “công trạng” (merit), xem hai thuật ngữ này là tương đương, dù công trạng lại được phân thành hai loại: công trạng xứng đáng (meritum de condigno) và công trạng tương hợp (meritum de congruo). Hãy thử nghĩ đến việc mua một căn nhà. Nếu bạn tự trả toàn bộ giá trị của căn nhà, thì bạn đã đạt được căn nhà ấy nhờ công trạng xứng đáng (condign merit). Còn nếu bạn có gần đủ tiền nhưng được người khác giúp thêm một phần để thanh toán phần còn thiếu, thì có thể nói rằng bạn đã đạt được căn nhà ấy bằng công trạng tương hợp (congruent merit). Sách Giáo lý Công giáo vận dụng khái niệm công trạng tương hợp để trình bày sự cần thiết của việc lành trong việc đạt đến hay lập công đức cho sự cứu rỗi, trong khi Đấng Christ là Đấng cung cấp phần lớn sự trợ giúp.
Chẳng hạn, Sách Giáo lý Công giáo thừa nhận rằng con người không có “quyền nghiêm ngặt nào để có công trạng” (tức là công trạng xứng đáng), vì “mọi sự chúng ta có đều do Chúa ban.” Tuy nhiên, sách cũng khẳng định rằng sau khi Đức Chúa Trời hành động bằng ân điển đối với con người, con người có thể đạt được công trạng trước mặt Ngài, thậm chí trích dẫn Augustine rằng: “Công trạng của chúng ta là những món quả Đức Chúa Trời ban.” Sách tiếp tục dạy rằng mặc dù “không ai có thể đạt được ân điển ban đầu của sự tha thứ và sự xưng công chính bằng công trạng xứng đáng khi mới cải đạo”, nhưng các tín hữu, khi được Đức Thánh Linh và tình yêu thương thúc đẩy, có thể đạt được (theo nghĩa công trạng tương hợp) cho chính mình và cho người khác những ân điển cần thiết để nên thánh, gia tăng trong ân điển và tình yêu thương, cũng như cuối cùng đạt đến sự sống đời đời (phần in nghiêng được thêm vào).
Hãy lưu ý cách quan niệm này trình bày sự cứu rỗi như một tiến trình gồm hai giai đoạn: ban đầu bởi ân điển, nhưng cuối cùng đạt đến sự sống đời đời qua các việc lành do Đức Thánh Linh thực hiện trong tín hữu.” Ân điển của Đức Chúa Trời giúp con người “đạt được…sự sống đời đời [bằng công đức tương hợp]” thay vì ban sự cứu rỗi hoàn toàn như một món quà từ đầu đến cuối. Mọi tín hữu phải kiên trì “nhờ ân điển của Đức Chúa Trời” để “đạt được niềm vui thiên đàng như phần thưởng đời đời của Đức Chúa Trời vì những việc lành được thực hiện nhờ ân điển của Đấng Christ” (phần nhấn mạnh được thêm vào). Hãy lưu ý rằng ở đây, “công trạng” (merit) nhanh chóng được đồng nhất với “phần thưởng” (reward). Thậm chí, phần thuật ngữ ở cuối Sách Giáo lý Công giáo còn định nghĩa “công trạng” là “phần thưởng mà Đức Chúa Trời hứa ban cho những người yêu kính Ngài và, nhờ ân điển của Ngài, thực hiện các việc lành” (phần nhấn mạnh được thêm vào). Chính vì vậy, truyền thống Cải Chánh bác bỏ cả công trạng xứng đáng (condign merit) lẫn công trạng tương hợp (congruent merit), và cũng vì thế mà nhiều người thuộc truyền thống này tỏ ra dè dặt khi nghe đến thuật ngữ “phần thưởng.”
Ân điển và công trạng là hai khái niệm hoàn toàn đối lập. Ân điển là một món quà—một món quà nhưng không, tự nguyện và vô điều kiện mà Đức Chúa Trời ban trong Chúa Jêsus Christ cho những người hoàn toàn không xứng đáng (Rô 5:6–8). Chúng ta chỉ có thể tiếp nhận món quà ấy qua đức tin, mà chính đức tin cũng là món quà Đức Chúa Trời ban (Êp. 2:8; Phi 1:29). Trái lại, công trạng hàm ý việc chứng minh bản thân xứng đáng, đáp ứng các điều kiện và vì thế được hưởng một khoản thù lao. Chúng ta nỗ lực đạt được tiền công hay phần thưởng. Vợ chồng tôi luôn rất vui khi phát hiện rằng thẻ tín dụng tích lũy dặm bay của mình đã giúp chúng tôi đủ điều kiện nhận một vé máy bay nội địa miễn phí (đặc biệt khi gia đình có đến sáu người), hoặc khi thẻ tín dụng hoàn tiền mang lại cho chúng tôi một khoản hoàn lại, và số tiền ấy lập tức được đưa vào ngân sách mua thực phẩm. Nhưng đó không phải là quà tặng. Chúng tôi phải làm một điều gì đó để đáp ứng điều kiện nhận những phần thưởng ấy. Sứ đồ Phao-lô cho thấy sự khác biệt giữa ân điển và công trạng trong Rô-ma 4:4–5:“Đối với người làm việc, tiền công không được kể là ân huệ, nhưng phải kể là nợ; còn với người không làm việc, nhưng tin vào Đấng xưng công chính cho người có tội thì đức tin của người ấy được kể là công chính.” Ân điển và công trạng đối lập với nhau.
Nhưng ân điển và phần thưởng thì không. Tân Ước đầy dẫy những chỗ nói đến “phần thưởng” (tiếng Hy Lạp: misthos). Chúa Jêsus phán về “phần thưởng” trên trời dành cho những người bền lòng chịu khổ (Ma 5:12, 46; Lu 6:23). Những người làm việc lành với động cơ sai trật—như những người Pha-ri-si phô bày sự công chính của mình qua việc cầu nguyện và kiêng ăn trước mặt người ta—thì nhận “phần thưởng” không phải từ Đức Chúa Cha mà từ con người (Ma 6:1, 5–6, 16–18). Theo chiều hướng tích cực hơn, người tin Chúa làm việc lành, chẳng hạn như cho người khác một chén nước lạnh hoặc yêu thương kẻ thù, thì “sẽ không mất phần thưởng của mình đâu” (Ma 10:42; xem thêm Mác 9:41; Lu 6:35). Trong ngày phán xét cuối cùng, các thánh đồ sẽ được ban “phần thưởng” tương xứng với những việc lành họ đã làm (Khải. 11:18, theo bản dịch của tác giả). Chính vì vậy, tác giả thư Hê-bơ-rơ mô tả Đức Chúa Trời là Đấng “ban thưởng (Hy Lạp: misthapodotēs) cho những ai tìm kiếm Ngài” (Hê 11:6; xem thêm Ma 6:18).
Đôi khi, ân điển dường như mâu thuẫn với phần thưởng, nhất là khi người ta nhận ra rằng từ Hy Lạp misthos thường được dịch là “tiền công” hoặc “thù lao”. Trong ẩn dụ của Chúa Jêsus về vườn nho, “chủ vườn nho nói với người quản lý rằng: ‘Hãy gọi những người làm công đến và trả công [misthon] cho họ, bắt đầu từ người cuối đến người đầu” (Ma 20:8). Khi sai bảy mươi hai môn đồ đi, Chúa Jêsus cũng phán rằng: “người làm công đáng được tiền lương mình” (Lu 10:7; xem thêm 1 Ti 5:18; Gia 5:4). Sau khi nhắc đến người trồng và kẻ tưới trong chức vụ Tin Lành, Phao=lô nói: “mỗi người sẽ nhận được tiền công tùy theo công sức của mình” (1 Cô 3:8). Vì thế, những ai xây trên nền là Đấng Christ bằng “vàng, bạc, và đá quý” sẽ nhận được “một phần thưởng” (misthon; 1 Cô 3:12, 14). Đó là vì khi Chúa Jêsus trở lại để phán xét người sống và kẻ chết, Ngài sẽ đem theo “phần thưởng” (misthos) của Ngài, “để thưởng cho mỗi người tùy theo việc họ đã làm” (Khải 22:12).
Trước khi bạn vội kết luận rằng tất cả những điều này đều phù hợp với khuôn khổ thần học Công giáo La Mã, hãy lưu ý rằng truyền thống Cải Chánh luôn khẳng định sự công chính duy nhất có giá trị trước tòa án của Đức Chúa Trời là sự công chính tuyệt đối trọn vẹn của Đấng Christ, được quy cho chúng ta và được tiếp nhận chỉ bởi đức tin mà thôi (xem Bản Tuyên Xưng Đức Tin Westminster 11; Rô 4:5–8; 2 Cô 5:21); “ngay cả những việc lành tốt nhất của chúng ta trong đời này cũng đều bất toàn và còn vấy bẩn bởi tội lỗi” (Sách Giáo Lý Heidelberg. câu 62; xem thêm WCF 16.6). Ngay sau đó, Sách Giáo lý Heidelberg đặt ra một câu hỏi rất quan trọng: “Nếu Đức Chúa Trời hứa ban thưởng các việc lành của chúng ta trong đời này và đời sau, thì tại sao lại nói rằng các việc lành ấy không có công trạng gì?” Câu trả lời là: “Phần thưởng ấy không phải do công trạng, nhưng là món quà của ân điển” (HC 63). .Ân điển hoàn toàn loại trừ công trạng. Đó là lý do Phao-lô gọi “sự sống đời đời” là một “món quà” chứ không phải “tiền công” (Rô. 6:23). Từ đầu đến cuối, đó là một món quà nhưng không—món quà duy nhất của ân điển (Rô 11:6: “Nhưng nếu bởi ân điển thì không cần đến việc làm nữa; nếu không, ân điển không còn là ân điển”).
Dẫu vậy, các tín hữu vẫn sẽ nhận được phần thưởng bởi ân điển. Nhiều phân đoạn Kinh Thánh mô tả người tin Chúa sẽ nhận “mão triều thiên” vì đã trung tín cho đến cuối cùng (1 Cô 9:25; 1 Tê 2:19; 2 Ti 4:8; Gia 1:12; 1 Phi 5:4). Nhưng đồng thời, sách Khải Huyền cũng cho chúng ta thấy hai mươi bốn trưởng lão “ném mão triều thiên của mình trước ngai, và nói: “Lạy Đức Chúa Trời là Chúa của chúng con,Chúa đáng được vinh quang, tôn trọng và uy quyền,Vì Chúa đã tạo dựng muôn vật,Và do ý muốn của Chúa mà muôn vật hiện hữu và được tạo dựng” (Khải 4:10–11, nhấn mạnh được thêm) Nếu mão triều thiên là phần thưởng cho sự trung tín bền đỗ, hành động ném mão triều thiên trước ngai Đức Chúa Trời của các trưởng lão là sự thừa nhận rằng chính họ không hề xứng đáng nhận phần thưởng ấy. Tại Sao? Sau cùng, chính Đức Chúa Trời, Đấng duy nhất xứng đáng, trang bị cho chúng ta “mọi ơn lành để [chúng ta] làm theo ý muốn Ngài, và thực hiện điều đẹp ý Ngài trong chúng ta qua Đức Chúa Jêsus Christ. Nguyện vinh quang quy về Ngài đời đời vô cùng! A-men” (Hê 13:21; xem HC 64).
Hai ẩn dụ tương tự của Chúa Jêsus cũng giúp làm sáng tỏ lẽ thật này: ẩn dụ về các ta-lâng (Ma 25:14–30) và ẩn dụ về mười nén bạc (Lu. 19:11–27). Trong cả hai, một chủ giao cho ba đầy tớ “tài sản của mình” (Ma 25:14) hoặc “mười nén bạc” (Lu 19:13). Hai người trong số họ đã trung tín quản lý những gì chủ giao và làm sinh lợi cho chủ ở một mức độ nào đó. Nhưng họ được đặt tương phản với một đầy tớ bất trung. Anh không làm gì với nén bạc của chủ vì “sợ” người chủ mà anh cho là “nghiêm khắc,” là người “lấy trong nơi không đặt, gặt trong chỗ không gieo” (Lu 19:20–21; xem thêm Ma 25:24–25). “Đầy tớ vô ích” này—rõ ràng là một người không tin—bị quăng vào “chỗ bóng tối bên ngoài”, nơi sẽ có “khóc lóc và nghiến răng” (Ma 25:30). Trái lại, những người quản lý trung tín được nghe lời phán đầy vinh hiển của chủ: “Hỡi đầy tớ ngay lành và trung tín kia, được lắm! Ngươi đã trung tín trong việc nhỏ, ta sẽ đặt ngươi cai quản nhiều. Hãy vào chung hưởng niềm vui với chủ ngươi.” (c. 23).
Kinh Thánh không cho chúng ta biết rõ bản chất chính xác của phần thưởng ấy là gì. Có người cho rằng đó là những mức độ vui hưởng khác nhau trong thiên đàng. Người khác cho rằng đó là việc được giao phó nhiều trách nhiệm hơn trong trời mới đất mới. Lại có người hiểu rằng phần thưởng ấy chính là Đức Chúa Trời, hay thiên đàng, là cơ nghiệp của chúng ta. Điều quan trọng là chúng ta không thể khẳng định chắc chắn cách hiểu nào là đúng. Tuy nhiên, điều chúng ta biết chắc là, dù “phần thưởng” ấy được hiểu theo cách nào đi nữa, thì đó vẫn là điều chúng ta nhận được hoàn toàn bởi ân điển, chứ không phải do bất kỳ công trạng nào của mình. Quan trọng hơn nữa, điều Đức Chúa Trời ban thưởng chính là công việc của ân điển Ngài đang hành động trong và qua chúng ta khi chúng ta trung tín (dẫu chưa trọn vẹn) quản lý những điều Ngài giao phó (Phi 2:12–13; Hê 13:20–21). Theo nghĩa đó, Augustine đã nói rất đúng: “Đức Chúa Trời đội mão triều thiên cho chính những món quà của Ngài.” Nguyện Ngài ban cho chúng ta ân điển để trở nên những người quản lý trung tín và khôn ngoan cho đến ngày chúng ta được hưởng chính Ngài là phần thưởng phước hạnh của mình (xem WCF 7.1).
Bài viết này là The Reward of Stewardship.


