Cách Đọc Hiểu Tường Thuật Lịch Sử

Kinh Thánh tường thuật lại lịch sử giao ước, từ việc Đức Chúa Trời dựng nên muôn vật, sự sa ngã của nhân loại vào tội lỗi, đến sự cứu rỗi thông qua giao ước ân điển và các phương thức khác nhau của nó, cho đến sự hoàn tất vinh quang của mọi sự trong ngày sau cùng. Chính Đức Chúa Trời là Đấng kể chuyện tuyệt hảo, Đấng công bố kết thúc ngay từ khi khởi đầu (Ê-sai 46:10), và Ngài cũng là Đấng đầu tiên và cuối cùng (Ê-sai 44:6; 48:12). Đây là một câu chuyện cổ xưa được truyền lại trong suốt khoảng một nghìn năm trăm năm bằng ba ngôn ngữ khác nhau. Các biện pháp tu từ và lối kể chuyện của thế giới cổ đại không luôn giống với cách chúng ta sử dụng ngày nay, vì vậy đôi khi những câu chuyện này có thể khó hiểu đối với chúng ta. Vì vậy, dưới đây là ba chiến lược đọc giúp chúng ta vừa hiểu vừa trân trọng nghệ thuật tường thuật lịch sử cổ xưa, như được trình bày trong Kinh Thánh.

1. Nhận thức rằng câu chuyện thống nhất của Kinh Thánh không phải lúc nào cũng đưlợc trình bày theo thứ tự thời gian.

Điều này thể hiện qua một nghệ thuật văn chương cổ xưa, khi tác giả nêu ra một tuyên bố, rồi sau đó quay lại để làm nổi bật các chi tiết quan trọng về sự kiện hoặc cách thức mà nó đã xảy ra. Đôi khi trong Kinh Thánh, thần học được đặt lên trên niên đại, ảnh hưởng đến cách sắp xếp các sự kiện được ghi chép. Ví dụ, Sáng Thế Ký 2 mở đầu bằng việc mô tả về ngày thứ bảy của sự sáng tạo (câu 1–3), nhưng phần còn lại của chương quay ngược thời gian để trình bày chi tiết các sự kiện của ngày thứ sáu (câu 4–25). Sáng Thế Ký 10 ghi lại tên tuổi và hậu duệ của Nô-ê, được gọi là bảng các dân tộc, liệt kê “theo gia tộc, ngôn ngữ, đất đai và dân tộc của họ (Sáng Thế Ký 10:31). Tuy nhiên, ngay trong chương tiếp theo, câu chuyện quay trở lại thời điểm chỉ có một bộ tộc, một ngôn ngữ, một vùng đất và một quốc gia, nhằm tập trung vào các sự kiện liên quan đến tháp Ba-bên. Điều tương tự cũng xuất hiện 1 Sa-mu-ên 16 và 17. Cuối chương 16 của 1 Sa-mu-ên, Đa-vít được Sau-lơ quý mến và phục vụ toàn thời gian với vai trò người mang áo giáp cho ông. Ngay ở chương tiếp theo, Đa-vít lại không được Sau-lơ chú ý, và ông cũng không biết cách xử lý áo giáp của mình.

2. Hãy để bản văn tự giải thích bất cứ khi nào có thể.

Tường thuật Kinh Thánh bao gồm cả các sự kiện được ghi lại lẫn lời nói, hay đối thoại, của những nhân vật tham gia vào các sự kiện đó. Đôi khi, một đoạn đối thoại cao trào cung cấp manh mối quan trọng giúp chúng ta hiểu lý do các sự kiện được ghi lại và ý nghĩa của chúng.

Ví dụ, trong 1 Các Vua 17, chúng ta gặp tiên tri Ê-li, người đem đến thông điệp về một trận hạn hán kéo dài ba năm cho vua A-háp. Sau đó, ông đi đến một con sông, tại đó ông được những con quạ nuôi trong một thời gian không xác định. Sau đó, theo lệnh của Chúa, ông rời vùng đất hứa để sống cùng một góa phụ và cậu con trai nhỏ của bà. Đứa trẻ qua đời, và Ê-li đã làm phép lạ khiến cậu bé sống lại. Phản ứng của góa phụ là điểm then chốt của toàn bộ câu chuyện: “Bây giờ tôi nhìn biết ông là người của Đức Chúa Trời, và lời phán của Đức Giê-hô-va qua miệng ông là chân thật” (1 Các Vua 17:24). Kỹ thuật tương tự được sử dụng trong chương tiếp theo. Sau chiến thắng của Ê-li trước các tiên tri Ba-anh, dân chúng tuyên bố: “Giê-hô-va là Đức Chúa Trời! Giê-hô-va là Đức Chúa Trời!” (1 Các Vua 18:39). Trong thời đại của các tiên tri giả và những thần tượng khác, Kinh Thánh xác nhận cả bằng lời nói lẫn hành động rằng Chúa là Đức Chúa Trời thật và các tiên tri của Ngài truyền đạt chân lý của Ngài.

3. Hãy lưu ý những yếu tố bất ngờ.

Đôi khi, một chi tiết lạ hoặc bất ngờ được ghi lại nhằm báo trước hoặc dự đoán một sự kiện tương lai đầy kịch tính. Câu chuyện lịch sử cổ đại dạy người đọc thông qua việc diễn lại và lặp lại các sự kiện. Luôn lắng nghe tiếng vọng của câu chuyện. Ví dụ, trong Xuất Ê-díp-tô Ký 2, ngay sau khi kể về sự ra đời của Môi-se, bản văn ghi lại việc ông giết một người Ai Cập đang đánh một người Hê-bơ-rơ. Dân tộc ông phản đối, và ông chạy trốn vào hoang mạc, sống lang thang tại đó bốn mươi năm (câu 11–15). Chúng ta nên rút ra điều gì từ truyện kể ngắn gọn này? Phải chăng câu chuyện này đang nhắc rằng: “Tội lỗi của bạn sẽ đổ lại trên bạn” (Dân Số 32:23)? Hay phải chăng câu chuyện muốn nói rằng, nếu Đức Chúa Trời có thể sử dụng một người như Môi-se—một kẻ từng giết người—thì chắc chắn Ngài cũng có thể sử dụng bạn hoặc tôi? Cả hai đều đúng, nhưng chúng không phải là điểm chính của câu chuyện. Những sự kiện trong cuộc đời Môi-se dự báo những điều sẽ xảy ra sau này. Là công cụ trong tay Đức Chúa Trời, Môi-se sắp dẫn dắt dân Ngài ra khỏi Ai Cập, dẫn đến cái chết của hàng ngàn người Ai Cập. Sau đó, ông sẽ trải qua thêm bốn mươi năm lang thang trong hoang mạc cùng những đồng hương Hê-bơ-rơ, những người tiếp tục phàn nàn và chống đối ông.

Kết luận

Nghệ thuật kể chuyện trong các câu chuyện lịch sử cổ đại của Kinh Thánh vừa tinh tế vừa đẹp đẽ. Khi đọc những câu chuyện này, hãy đọc kỹ và cân nhắc tất cả các chi tiết, bao gồm cả những điều được ghi lại lẫn những điều không được đề cập. Cuối cùng và quan trọng nhất, hãy cố gắng hiểu cách các câu chuyện riêng lẻ trong Kinh Thánh kết nối với nhau, tạo thành một câu chuyện lớn, với đỉnh điểm là con người và công tác của Chúa Jêsus Christ (Giăng 5:39, 45–47; Lu-ca 24:44).

Bài viết này là How to Read Historical Narrative.