Có Phải Ma-ri Vốn Vô Tội Khi Được Sinh Ra Không?

Những câu hỏi hóc búa đòi hỏi những câu trả lời phức tạp.  “‘Ma-ri có vốn là vô tội khi được sinh ra không?” không phải là câu hỏi khó; câu trả lời hết sức đơn giản: Không. Hết.” Kinh Thánh khẳng định rõ ràng: “Chẳng có một ai công chính cả, dù một người cũng không.” (Rô-ma 3:10). Ma-ri cũng không ngoại lệ. Sau đó, Phao-lô lập luận rằng: “bởi một người mà tội lỗi đã vào trong thế gian, và bởi tội lỗi mà có sự chết, thì sự chết đã lan tràn đến mọi người vì mọi người đều đã phạm tội.” (Rô 5:12)

Nếu chỉ dựa trên Kinh Thánh mà thôi, bài viết này có thể kết thúc tại đây. Tuy nhiên, vì Giáo hội Công giáo La Mã không xem Kinh Thánh là thẩm quyền tối hậu, nên câu trả lời của họ hoàn toàn khác.

Vào ngày 8 tháng 12 hằng năm, họ cử hành lễ trọng Vô Nhiễm Nguyên Tội của Ma-ri. Trong dịp này, Giáo hội Công giáo khẳng định giáo lý cho rằng Ma-ri được bảo toàn khỏi tội lỗi nguyên thủy. Quan điểm này đã hiện diện trong giáo huấn và đời sống sùng kính của Giáo hội Công giáo suốt nhiều thế kỷ, nhưng mãi đến năm 1854, giáo lý Vô Nhiễm Nguyên Tội mới được Đức Giáo hoàng Pius IX chính thức công bố như một tín điều, khiến nó trở thành niềm tin bắt buộc và không thể sửa đổi trong Giáo hội Công giáo La Mã. Dưới đây là lời tuyên bố chính xác của tín điều này, được ghi trong Tông Hiến Ineffabilis Deus:

Chúng tôi tuyên bố, công bố và xác định rằng: tín điều dạy Rất Thánh Trinh Nữ Ma-ri-a ngay từ lúc đầu tiên tượng thai, bởi ân sủng và đặc ân của Thiên Chúa toàn năng, trông vào công nghiệp của Đức Kitô Giêsu Đấng Cứu độ loài người, đã được gìn giữ tinh tuyền khỏi mọi vết nhơ của nguyên tội. Giáo lý này đã được Thiên Chúa mặc khải và do đó phải được tất cả các tín hữu tin vững chắc và bất khả xâm phạm.

Dù ngôn từ của tín điều này rất mạnh mẽ và dứt khoát—nào là “tuyên bố”, “xác định”, “khẳng định”—nhưng tín điều này vẫn rất khó được chấp nhận nếu xét từ quan điểm Kinh Thánh. Kinh Thánh không đưa ra bất kỳ nền tảng rõ ràng hay chứng cứ trực tiếp nào để xác nhận niềm tin này. Làm thế nào một quan điểm như vậy có thể được thiết lập thành tín điều, trong khi Kinh Thánh không hề đề cập hay xác nhận điều đó?

Điều đáng chú ý là cách mà thần học Công giáo cố gắng biện minh cho giáo lý Vô Nhiễm Nguyên Tội bằng cách tìm cách liên hệ nó với lời dạy Kinh Thánh. Một dịp đáng chú ý trong vấn đề này là bài diễn văn của Đức Giáo hoàng Francis vào ngày 8 tháng 12 năm 2016. Trong bài nói, ông lập luận rằng Đức Chúa Jêsus không đến trong tư cách một người trưởng thành “trưởng thành và mạnh mẽ”, nhưng đã chọn “theo hành trình của một con người”, trở nên “giống chúng ta trong mọi sự, ngoại trừ một điều… là tội lỗi”. Vì lý do đó, “Ngài đã chọn Ma-ri-a, một con người duy nhất không mang vết nhơ tội lỗi, tức “Đấng Vô Nhiễm”. Đức Giáo hoàng nhấn mạnh rằng khi thiên sứ chào Ma-ri là “đầy ơn”, và ông hiểu điều này theo nghĩa rằng ngay từ ban đầu, nơi Ma-ri “không hề có sự hiện diện của tội lỗi”. Ông cũng nói thêm rằng: “Khi chúng ta tìm đến với mẹ Ma-ri-a, chúng ta nhận ra vẻ đẹp ấy nơi Mẹ; chúng ta xưng Mẹ là ‘đầy ơn’, Đấng không hề bị hoen ố bởi sự dữ.”

Tham chiếu Kinh Thánh mà Giáo hoàng nhắc đến là Lu-ca 1:28, khi thiên sứ Gáp-ri-ên gọi Ma-ri là người “được ơn.” Bản Vulgata—bản dịch Kinh Thánh tiếng La-tinh vào cuối thế kỷ IV—đã chuyển cụm từ này thành gratia plena (“đầy ơn”), và cách diễn đạt ấy về sau góp phần dẫn đến những cách hiểu sai lệch, như thể Ma-ri vốn tự thân sở hữu sự trọn vẹn của ân sủng. Cách dịch này đã bị diễn giải theo hướng cho rằng Ma-ri đầy dẫy ân sủng đến mức phải được thụ thai mà không mắc tội nguyên tổ.

Tuy nhiên, bản văn Kinh Thánh không hề có dấu hiệu hàm ý rằng Ma-ri “đầy” ân sủng theo nghĩa hoàn toàn “không có” tội lỗi.  Việc được gọi là “được ơn” cho thấy bà là người nhận lãnh ân điển Đức Chúa Trời dù mình không xứng đáng, giống như hết thảy chúng ta. Điều này càng được nhấn mạnh khi Ma-ri gọi Đức Chúa Trời là “Cứu Chúa tôi” (Lu 1:47), cho thấy bà cũng ý thức mình cần đến sự cứu rỗi của Đức Chúa Trời như toàn thể nhân loại.  Không có bằng chứng nào cho thấy bà sở hữu một ân sủng nội tại tách rời khỏi sự thương xót và hiện diện của Đức Chúa Trời.

Vì vậy, có vẻ như lập luận bênh vực tín điều Ma-ri Vô Nhiễm Nguyên Tội dường như được xây dựng trên một cách giải thích và dịch thuật chưa thật vững chắc của bản văn Kinh Thánh, từ đó hình thành nên một giáo lý khó tìm được nền tảng rõ ràng trong Lời Chúa, đồng thời tác động đến cách hiểu về bản tính con người, sự cứu rỗi, và những chân lý trọng tâm của Phúc Âm. Sự dạy dỗ rõ ràng của Kinh Thánh là “vì mọi người đều đã phạm tội, thiếu mất vinh quang của Đức Chúa Trời” (Rô. 3:23). Kinh Thánh không hề đề cập đến một sự miễn trừ đặc biệt dành cho bất kỳ con người nào.  Ma-ri không được cứu bằng cách được “bảo tồn” khỏi tội lỗi ngay từ đầu, nhưng cũng giống như mọi con người khác, bà là một tội nhân cần đến sự cứu chuộc. Tội lỗi của bà được chuộc bởi chính Con Đức Chúa Trời, vì bà thuộc về dòng nhân loại sa ngã đã thừa hưởng hậu quả tội lỗi từ A-đam.  Đức Chúa Jêsus là A-đam thứ hai, được sinh ra không có tội, để cứu chuộc dòng dõi tội lỗi của A-đam, bao gồm cả Ma-ri.

Vì vậy, việc Giáo hội Công giáo La Mã tiếp tục khẳng định tín điều Ma-ri Vô Nhiễm Nguyên Tội vẫn đặt ra một vấn đề nghiêm trọng đối với những người muốn đặt nền tảng đức tin mình hoàn toàn trên sự dạy dỗ của Kinh Thánh. Công giáo La Mã được thể hiện rõ nhất trong hệ thống Thánh Mẫu học được phát triển rất tinh vi, không đặt nền tảng trên Kinh Thánh mà thôi, nhưng đi theo một chiều hướng mà trong đó truyền thống và các thực hành sùng kính có thể giữ vai trò quyết định tối hậu—thậm chí vượt lên trên và không phù hợp với Kinh Thánh.

Bài viết này là Was Mary born without sin?