3 Điều Bạn Nên Biết Về Áp-đia

Tiên tri Áp-đia dễ bị bỏ qua vì đây là cuốn sách ngắn nhất trong Cựu Ước và được xếp vào nhóm Các Tiểu Tiên Tri, một phần Kinh Thánh còn khá xa lạ với nhiều độc giả. Những thông tin cơ bản về sách Áp-đia có thể nắm được rất nhanh, vì chỉ mất một hoặc hai phút để đọc toàn bộ.

Tiên tri rao giảng sự phán xét của Đức Chúa Trời đối với Ê-đôm (Áp-đia 1–4, 8–10), một đất nước nhỏ nhưng sống trong sự an nhàn và an toàn đến mức trở nên kiêu ngạo tự mãn (Áp-đia 3, 12). Lý do cho sự tự tin đó gồm 2 điều: Đây là một quốc gia thuộc vùng núi, từ góc nhìn con người, rất dễ phòng thủ (Áp-đia 3–4). Hơn nữa, Ê-đôm (thường được nhắc đến với thành phố chính của nó, Tê-man) nổi tiếng là sở hữu sự khôn ngoan vĩ đại của con người (Áp-đia 8–9; xem thêm Giê-rê-mi 49:7). Nói cách khác, Ê-đôm sở hữu tất cả các lợi thế chiến lược giúp cư dân của nó sống an toàn. Nhưng Đức Chúa Trời tuyên bố rằng sự phán xét sẽ giáng xuống người Ê-đôm, không chỉ vì họ đã không giúp đỡ người Giu-đa khi người Ba-by-lôn tấn công (dẫn đến sự phá hủy thành Giê-ru-sa-lem và cuộc lưu đày vào năm 587/586 TC.), mà còn vì họ đã cung cấp sự trợ giúp tích cực cho những kẻ xâm lược bằng cách bắt giữ những người Giu-đa trốn thoát và giao nộp họ (Áp-đia 11–14; Thi Thiên 137:8–9; Ê-xê-chi-ên 25:12; 35:5). Cùng với những lời phán xét này, Đức Chúa Trời cũng hứa rằng dân Ngài sẽ được giải cứu và phục hồi nhờ quyền năng vương quyền của Ngài (Áp-đia 17–21).

Hiểu ba điều sau về sách Áp-đia có thể giúp chúng ta hiểu rõ hơn thông điệp của sách này.

1. Tiên tri Áp-đia cho thấy việc thực thi sắc lệnh tối cao của Đức Chúa Trời dành cho Y-sác liên quan đến hai con trai của ông, Gia-cốp và Ê-sau, rằng “đứa lớn phải phục vụ đứa nhỏ” (Sáng Thế Ký 25:23).

Các dân tộc Ê-đôm và Giu-đa đều có nguồn gốc từ Ê-sau và Gia-cốp (Sáng Thế Ký 36:1–43; 49:1–28). Như hai anh em từng có mối quan hệ rạn nứt (Sáng Thế Ký 27:41–45), hai dân tộc xuất phát từ họ cũng vậy (Ê-đôm từ Ê-sau, và Giu-đa từ Gia-cốp). Dù gian trá và lừa dối, Gia-cốp vẫn nhận được quyền trưởng nam và lời chúc phúc vốn thuộc về người anh cả của mình (Sáng Thế Ký 25:29–33; 27:1–40). Tương tự, dân Giu-đa đã được ban quyền thống trị người Ê-đôm một cách đầy ân điển (Dân Số Ký 24:18–19) trong suốt lịch sử đầy xung đột của họ (xem thêm 1 Sa-mu-ên 14:47; 2 Sa-mu-ên 8:11–14; 1 Các Vua 22:47; 1 Sử Ký 18:11). Cách Đức Chúa Trời đối xử với Gia-cốp và Y-sơ-ra-ên thể hiện ân điển không dựa trên công đức của Ngài dành cho những kẻ không xứng đáng (Ma-la-chi 1:1–4; Rô-ma 9:10–16).

2. Khải tượng của Áp-đia (Áp-đia 1) “kết hợp” các hành động phán xét và cứu rỗi của Đức Chúa Trời lại, khiến chúng xuất hiện như diễn ra đồng thời.

Áp-đia không chỉ nói về sự phán xét trên Ê-đôm mà còn nhắc đến “ngày của Chúa” (Áp-đia 15), ngày sẽ đem sự phán xét đến mọi dân tộc (Áp-đia 16) và đem sự cứu rỗi đến cho dân Ngài (Áp-đia 17). Thoạt nhìn, có vẻ như những điều này sẽ diễn ra cùng một lúc. Tuy nhiên, các tiên tri trong Kinh Thánh thường kết hợp các hành động phán xét và cứu rỗi của Đức Chúa Trời lại, giống như việc người ta dùng một chiếc kính viễn vọng mở rộng và rút ngắn nó thành một đơn vị nhỏ gọn. Cách diễn đạt của ông thường được gọi là ‘rút ngắn tiên tri’ hay ‘thu gọn tiên tri,’ và hiểu được phương pháp này sẽ giúp người đọc không bị bối rối. Bằng cách hiểu đặc điểm phổ biến này của các lời phán truyền tiên tri, người đọc có thể nhận ra rằng sự ứng nghiệm của tiên tri Áp-đia diễn ra vào những thời điểm khác nhau. Ví dụ, sự hủy diệt Ê-đôm đã xảy ra, nhưng các tín hữu vẫn còn chờ đợi “ngày Chúa”, ngày mọi dân tộc sẽ được triệu hồi để chịu sự phán xét và hội thánh sẽ nhận được sự cứu rỗi trọn vẹn.

3. Tiên tri Áp-đia không được trích dẫn trực tiếp trong Tân Ước, nhưng Kinh Thánh hướng đến sự ứng nghiệm đáng ngạc nhiên của nó trong Đức Chúa Jêsus Christ.

Áp-đia, cùng với một số sách Cựu Ước khác như Ê-xơ-tê và Sô-phô-ni, không được trích dẫn trong Tân Ước. Tuy nhiên, Kinh Thánh cho thấy tiên tri Áp-đia đã được ứng nghiệm một cách đáng ngạc nhiên. Theo thời gian, người Ê-đôm bị các thế lực ngoại bang chinh phục, và theo nhà sử học Do Thái Josephus, một lần nữa họ rơi vào sự cai trị của người Do Thái và bị buộc phải thực hiện nghi lễ cắt bì bởi John Hyrcanus (một nhà cai trị Hasmonean kiêm chức tế lễ thượng phẩm của người Do Thái) vào cuối thế kỷ thứ hai TC. (Antiquities 13:256). Kết quả là, những người “Idume” (người Ê-đôm đã đồng hóa) này, bắt đầu được hòa nhập vào dân Giu-đa. Việc đánh mất mảnh đất tổ tiên và bản sắc dân tộc của họ hóa ra là một phước lành tiềm ẩn, vì những người từ Idumêa đã nằm trong số những người được thu hút đến theo Chúa Jêsus, Đấng Mê-si-a (Mác 3:8–9), chứng minh chân lý trong Cô-lô-se 3:11: “Tại đây không còn phân biệt người Hy Lạp hay người Do Thái, người nhận cắt bì hay không nhận cắt bì, người dã man, người Sy-the, người nô lệ hay tự do; nhưng Đấng Christ là tất cả, và trong tất cả.” Đúng như Áp-đia đã loan báo, sự cứu rỗi được tìm thấy trên núi Si-ôn (Áp-đia 17)—tức là, nơi ở dân sự Đức Chúa Trời hằng sống, những người theo Chúa Jêsus, Đấng trung gian của giao ước tốt hơn (Hê-bơ-rơ 12:22–24).

Qua sách Áp-đia, câu ngạn ngữ xưa lại trở nên đúng: Những điều quý giá thường ở trong những thứ nhỏ bé.

Bài viết này là 3 Things you should know about Obadiah.