Làm Thế Nào Để Tăng Trưởng Trong Sự Khôn Ngoan?

Kinh Thánh dạy rằng chúng ta sống trong một thế giới của những điều loại trừ lẫn nhau, trong đó có sự khôn ngoan và sự dại dột. Hai điều này tượng trưng cho hai con đường tương phản, định hình cuộc sống của mỗi người. Khôn ngoan gắn liền với con đường sự sống, sự ngu dại dẫn đến con đường sự chết.

Sự khôn ngoan thường được định nghĩa là tri thức thực tiễn, hay khả năng vận dụng tri thức một cách khéo léo. Là Cơ Đốc nhân, chúng ta cần tiến thêm một bước nữa bằng cách ghi nhớ lời của vua Sa-lô-môn: “Kính sợ Đức Giê-hô-va là khởi đầu tri thức” (Châm. 1:7). Theo Kinh Thánh, sự khôn ngoan là đem sự hiểu biết về Đức Chúa Trời áp dụng vào đời sống; nói cách khác, sự khôn ngoan là kỹ năng sống theo sự tin kính.

Kỹ năng ấy cần thiết trong mọi lĩnh vực của đời sống. Chúng ta cần có sự khôn ngoan trong lời nói, các mối quan hệ, gia đình, nghề nghiệp, cảm xúc, phương diện tính dục, sự lãnh đạo, tư cách công dân, những dự định, cũng như trong việc quản lý và sử dụng các nguồn lực.  Không có điều gì trong sinh hoạt hằng ngày của chúng ta lại không cần đến sự khôn ngoan, vì mục tiêu của chúng ta là sống cách khéo léo trong mọi sự để tôn cao và làm rạng danh Đức Chúa Trời.

Nhưng làm thế nào chúng ta có thể tăng trưởng trong sự khôn ngoan? Có lẽ sẽ hữu ích nếu suy nghĩ về cách chúng ta tiến bộ trong bất cứ kỹ năng nào. Khi chúng ta muốn học để làm một điều gì cho tốt, điều đó đòi hỏi sự nỗ lực có chủ đích, sự chỉ dẫn, và áp dụng vào thực tế.  Việc tăng trưởng trong kỹ năng sống khôn ngoan cũng như vậy.

Nỗ Lực Có Chủ Đích

Kỹ năng của sự khôn ngoan vừa là điều chúng ta cầu xin, vừa là điều chúng ta tìm kiếm. Xét đến cùng, sự khôn ngoan là một ân tứ được ban cho chúng ta trong Đức Chúa Jêsus Christ. Sứ đồ Phao-lô nói rằng “trong Ngài ẩn chứa mọi kho tàng của sự khôn ngoan và tri thức” (Côl. 2:3). Chúa chúng ta sở hữu sự khôn ngoan ấy vì cớ những người được chọn của Ngài; như Phao-lô cũng nói trong một thư tín khác, Ngài “đã làm nên sự khôn ngoan, công chính, thánh khiết và sự cứu chuộc cho chúng ta” (1 Cô 1:30). Được nhận làm con trong gia đình Đức Chúa Trời, chúng ta đã được hứa ban sự khôn ngoan trong Đức Chúa Jêsus; điều ấy cho chúng ta sự dạn dĩ để cầu xin và sự bảo đảm rằng Đức Chúa Trời của chúng ta sẽ ban cho cách dư dật (Gia 1:5). Nhưng việc ban cho sự khôn ngoan không tách rời khỏi các phương tiện.

Kinh Thánh cũng dạy rằng tăng trưởng trong sự khôn ngoan có được qua nỗ lực có chủ đích. Khôn ngoan không phải là một đặc tính bẩm sinh, cũng không tự động đến theo tuổi tác. Một lần nữa, vị vua khôn ngoan chỉ dạy rằng chúng ta phải theo đuổi điều đó: 

Nếu con tìm nó như tìm tiền bạc,

Kiếm nó như kiếm báu vật kín giấu,

Bấy giờ con sẽ hiểu biết sự kính sợ Đức Giê-hô-va

Và tìm được tri thức về Đức Chúa Trời. (Châm. 2:4–5)

Chúng ta tăng trưởng trong khôn ngoan bằng cách cầu xin và tìm kiếm: “Hãy xin, sẽ được; hãy tìm, sẽ gặp; hãy gõ cửa, sẽ mở cho.” (Ma. 7:7)

Được Đức Chúa Trời Chỉ Dạy

Sự tăng trưởng trong bất kỳ kỹ năng nào cũng đòi hỏi sự chỉ dạy, và điều này cũng đúng với sự khôn ngoan. Chúng ta học về sự khôn ngoan từ Lời Đức Chúa Trời và từ thế giới Ngài dựng nên.  Kinh Thánh chép:

Vì Đức Giê-hô-va ban cho sự khôn ngoan;

Từ miệng Ngài ra điều tri thức và thông sáng .(Châm. 2:6)

Sự dạy dỗ từ Kinh Thánh đến với chúng ta bằng nhiều cách, nhưng Kinh Thánh luôn nhất quán nhấn mạnh giá trị của việc cha mẹ dạy dỗ con cái trong sự khôn ngoan. Điều này được Sa-lô-môn nêu gương rất rõ, vì phần đầu sách Châm Ngôn mang hình thức một người cha dạy dỗ con trai mình.  Ông nói:

Hỡi các con, hãy nghe lời khuyên dạy của người cha,

Hãy chú ý để học biết sự thông sáng;

Vì ta ban cho các con một đạo lý tốt lành;

Đừng lìa bỏ những lời dạy dỗ của ta.

Khi còn thơ ấu, ta là con trai của cha ta,

Đứa con một mà mẹ ta yêu quý.

Cha ta có dạy rằng:

“Lòng con hãy ghi nhớ các lời ta.” (Châm 4:1–4)

Chúng ta cũng được khích lệ bởi gương của Ti-mô-thê, người “từ thuở ấu thơ con đã biết Kinh Thánh vốn có thể khiến con khôn ngoan để được cứu bởi đức tin trong Đấng Christ Jêsus.” (2 Ti 3:15). Có lý do chính đáng để nghĩ rằng ông đã chăm chú lắng nghe sự dạy dỗ của mẹ và bà ngoại mình khi họ dạy ông sự khôn ngoan ấy (xem 2 Ti 1:5). 

Sự sáng tạo cũng là một cuốn sách có thể dạy chúng ta về sự khôn ngoan của Đức Chúa Trời. Vì Sự Khôn Ngoan có phần trong công cuộc sáng tạo, nên dấu ấn của Sự Khôn Ngoan hiện diện khắp mọi nơi (Châm 8:22–31). Thật đáng nhớ, những lời của A-gu-rơ gần cuối sách Châm Ngôn chép rằng: 

“Có bốn loài vật nhỏ trên đất, 

nhưng rất mực khôn ngoan” (Châm 30:24–28)

Ông tiếp tục nói đến sự khôn ngoan của loài kiến, thỏ rừng, cào cào và thằn lằn.  Ngay cả những phần nhỏ bé và tưởng như không đáng kể trong công trình sáng tạo cũng dạy dỗ chúng ta những nguyên tắc để sống một cách khôn ngoan và tin kính.

Thực Hành Sự Khôn Ngoan

Không kỹ năng nào được hình thành hay được củng cố nếu chúng ta không thật sự dấn thân thực hành. Sa-lô-môn nói,

Hỡi con ta, chớ quên lời ta khuyên dạy,

Lòng con hãy giữ các điều răn của ta. (Châm 3:1)

Đó là lý do sự khôn ngoan và sự ngu dại được ví như một con đường—mục đích của con đường là để bạn đặt chân lên đó và bước đi. Nếu muốn tăng trưởng trong sự khôn ngoan, chúng ta phải thực hành sự khôn ngoan, không chỉ nghe mà phải thực hành. Khi làm như thế, chúng ta có thể tiến lên từ từ, nhưng chúng ta được hứa ban sự tăng trưởng:

Nhưng đường người công chính sáng như mặt trời chiếu rạng,

càng sáng thêm cho đến giữa trưa.

Còn nẻo kẻ gian ác ngập tràn bóng tối;

Chúng chẳng biết mình vấp ngã vì đâu. (Châm 4:18–19)

Tăng trưởng trong sự khôn ngoan cũng không khác mấy với việc học hỏi và tiến bộ trong bất cứ kỹ năng nào. Theo một cách rất đỗi bình thường, chúng ta theo đuổi nó bằng nỗ lực có chủ đích, liên tục tiếp nhận sự dạy dỗ từ Lời Chúa và từ công trình sáng tạo, rồi đem các nguyên tắc ấy ra thực hành, sống một đời tin kính cách khéo léo cho đến khi, bởi ân điển của Chúa Jêsus, chúng ta được trở nên trọn vẹn trong đời sau.

---

Bài viết này là How Can I Grow In Wisdom.