3 Điều Bạn Cần Biết Về Hê-bơ-rơ

Một cách để hiểu những điểm cốt yếu của thư Hê-bơ-rơ là xem xét những đóng góp không thể thiếu của sách đối với ba điểm giáo lý quan trọng.

1. Sách Hê-bơ-rơ rất quan trọng để hiểu thần học giao ước.

Dám nói rằng, thư Hê-bơ-rơ là bức thư quan trọng nhất trong Tân Ước để hiểu về thần học giao ước của Kinh Thánh. Cách một người hiểu các giao ước trong Kinh Thánh, dù theo quan điểm nào, cũng sẽ được định hình đáng kể bởi cách người ấy giải thích thư Hê-bơ-rơ. Sách này khảo sát mục đích của giao ước cũ và mối liên hệ của nó với giao ước mới. Đó là một lăng kính diễn giải để đọc Cựu Ước.

Người đọc có thể mắc sai lầm khi kết luận rằng thư Hê-bơ-rơ coi nhẹ giao ước cũ. Tuy nhiên, điều đó hoàn toàn không phản ánh đúng sự thật. Vinh quang của giao ước mới tỏa sáng rực rỡ nhất khi giao ước cũ được nhìn nhận trong tất cả vinh quang của nó, dù nó chỉ mang tính tạm thời. Sự tương phản này được thấy trong nhiều mệnh đề “nếu/thì” (xem Hê 2:1–4; 9:13–14; 12:25). Thư Hê-bơ-rơ cho thấy rằng giao ước mới không bãi bỏ giao ước cũ — nhưng hoàn tất nó. Điều này định hình cách chúng ta đọc hiểu toàn bộ Kinh Thánh. Sách Hê-bơ-rơ cho chúng ta thấy rằng Kinh Thánh giải thích Kinh Thánh. Chúng ta không nên đặt giao ước cũ và giao ước mới đối lập nhau, nhưng phải thấy chúng trong mối liên hệ đúng đắn của chúng — hình bóng và thực thể, lời hứa và sự ứng nghiệm.

Tác giả tha thiết nhấn mạnh đặc ân vinh hiển và tính hệ trọng của việc sống trong thời đại của giao ước mới (xem Hê-bơ-rơ 1:2–3). Vì chúng ta đang ở dưới sự quản trị của một giao ước tốt hơn (Hê 8:6)—thực vậy, một giao ước không khiếm khuyết (Hê 8:7–8)—nên mức độ hệ trọng cũng lớn hơn. Những lời cảnh báo nghiêm khắc hơn, những lời hứa ngọt ngào hơn, và những kỳ vọng cũng cao hơn. Đây không phải là một giao ước chóng qua—nhưng là giao ước đời đời (Hê 13:20). Thư Hê-bơ-rơ trình bày rất chi tiết lời khẳng định của Sứ đồ Phao-lô trong 2 Cô-rinh-tô 1:20: “Vì trong Ngài, tất cả mọi lời hứa của Đức Chúa Trời đều có.” Giao ước ân điển duy nhất, với những cách quản trị khác nhau của nó, đã nở rộ trọn vẹn khi Đấng Christ đến. Và đối với thư Hê-bơ-rơ, điều này thay đổi mọi thứ. Khi đọc thư Hê-bơ-rơ, hãy chú ý đến vinh quang của giao ước mới.

2. Thư Hê-bơ-rơ rất quan trọng để hiểu về Thần Học về Đấng Christ.

Giao ước mới vinh hiển đến như vậy bởi vì Đấng Trung Bảo của nó. Nếu đức tin là phương tiện để hưởng các phước lành của giao ước ân điển của Đức Chúa Trời (như nó luôn như vậy), thì đối tượng của đức tin ấy phải có khả năng (và sẵn lòng) gánh lấy sức nặng của đức tin chúng ta. Thư Hê-bơ-rơ khẳng định cách rõ ràng sự tối thượng của Đấng Christ, là thực thể của mọi hình bóng trong giao ước cũ, đồng thời là đối tượng tối cao của đức tin và sự thờ phượng của chúng ta.

Thư Hê-bơ-rơ hoàn toàn không chấp nhận hình ảnh một Chúa Jêsus bị “thuần hóa” để phù hợp với ý muốn của con người. Ngài là sự rạng ngời của vinh quang Đức Chúa Trời, là hình ảnh bày tỏ chính xác bản thể Ngài (Hê 1:3), và là Đấng dùng lời quyền năng của mình duy trì muôn vật trong vũ trụ. Ngài là Con đời đời, cao trọng hơn các thiên sứ, lớn hơn Môi-se, và là Thầy Tế Lễ Thượng Phẩm cuối cùng và vĩ đại, Đấng đã dâng chính mình làm sinh tế một lần đủ cả. Ngài tối thượng trên mọi sự, từ các thiên sứ cho đến những chức vụ vinh hiển mà chính Đức Chúa Trời đã thiết lập trong giao ước cũ—các tiên tri, các thầy tế lễ và các vua.

Chúa Jêsus Christ là thực thể của giao ước mới, và như chúng ta đã thấy, giao ước này vượt trội hơn giao ước cũ (Hê 7:22). Thư Hê-bơ-rơ nhấn mạnh rằng đời sống Cơ Đốc không phải là một thứ tâm linh mơ hồ; nhưng là sự trung thành cụ thể trong giao ước đối với Đấng Christ vinh hiển này, phát sinh từ sự hiệp một mầu nhiệm với Ngài. Vì vậy, Ngài phải là đối tượng của tình yêu chúng ta, chiếc neo của niềm hy vọng chúng ta, và trọng tâm của đức tin chúng ta. Khi đọc thư Hê-bơ-rơ, hãy chiêm ngưỡng vinh quang của Chúa Jêsus Christ.

3. Thư Hê-bơ-rơ rất quan trọng để hiểu thần học về hội thánh.

Ý nghĩa về thần học hội thánh này, tuy có thể ít được độc giả hiện đại nhận thấy rõ ràng so với những điểm nhấn về thần học Cơ Đốc và thần học giao ước trong thư Hê-bơ-rơ, nhưng không vì thế mà kém quan trọng. Tác giả thư Hê-bơ-rơ không chỉ nhắc lại thế hệ trong hoang mạc như một sự kiện lịch sử; thay vào đó, ông đặt sự tồn tại và căn tính của Hội Thánh vào chính khuôn khổ của kinh nghiệm hoang mạc đó. Căn tính này không chỉ mang tính ẩn dụ, nhưng mang tính hình bóng (typological)—nghĩa là hội thánh ngày nay không chỉ giống như Y-sơ-ra-ên trong hoang mạc; nhưng theo một ý nghĩa rất thực, hội thánh chính là sự tiếp nối trong giao ước mới của cùng một dân hành hương ấy.

Ngôn ngữ hành hương thấm đẫm thư Hê-bơ-rơ: “Vì tại đây chúng ta không có thành nào bền vững, nhưng chúng ta đang tìm kiếm một thành sẽ đến” (Hê 13:14). Tác giả kêu gọi những độc giả của mình—những người đang bị cám dỗ quay trở lại với sự an ổn và những điều quen thuộc của hệ thống giao ước cũ—hãy kiên trì như những người lưu đày trên đường về quê hương thật sự của họ. Hình ảnh về Hội Thánh này không được bày tỏ ở đâu rõ ràng và sống động hơn ngoài chương 3 và chương 4. Hội Thánh được cảnh báo đừng cứng lòng như trong thời kỳ nổi loạn (Hê 3:7–8). Thế hệ đó đã chết trong hoang mạc vì sự vô tín. Thư Hê-bơ-rơ đặt những lời cảnh báo nghiêm khắc song hành với những lời khích lệ mạnh mẽ không kém. Lời hứa được vào sự yên nghỉ của Đức Chúa Trời vẫn còn đó (Hê 4:1), và sự yên nghỉ ấy được tìm thấy trong Đấng Christ, Thầy Tế Lễ Thượng Phẩm vĩ đại của chúng ta, Đấng cảm thông với sự yếu đuối của chúng ta (Hê 4:15). Vì vậy, hội thánh là cộng đồng giao ước được đánh dấu bởi sự kiên trì, sự thờ phượng, và niềm hy vọng hướng về phía trước. Hội thánh được nhóm lại quanh Đấng Christ trong hoang mạc, được nuôi dưỡng bởi Lời của Ngài, và tiến bước hướng về Giê-ru-sa-lem trên trời.

Nhưng chúng ta phải đi sâu hơn nữa. Thư Hê-bơ-rơ cũng ban cho chúng ta một trong những khải tượng uy nghi nhất về sự thờ phượng trên trời trong toàn bộ Kinh Thánh, và điều này cũng định hình sự hiểu biết của chúng ta về thần học hội thánh. Trong chương 12, tác giả đưa sự tương phản giữa núi Si-na-i và núi Si-ôn lên đến đỉnh điểm. Ông nói rằng chúng ta không đến với sự kinh khiếp của Si-na-i, nhưng đến với Si-ôn, “thành của Đức Chúa Trời hằng sống, tức là Giê-ru-sa-lem trên trời.” Và ai đang ở đó với chúng ta? “Muôn nghìn thiên sứ đang quây quần vui vẻ,” “hội thánh của những con trưởng,” “Đức Chúa Trời, là Đấng phán xét mọi người,” và “Đức Chúa Jêsus, Đấng Trung Gian của giao ước mới” (Hê 12:22–24). Đây không chỉ là một khải tượng trong tương lai. Mà là một thực tế hiện tại. Hội Thánh—mỗi khi nhóm lại để thờ phượng—được dự phần vào chính hội chúng thiên đàng này. Hội thánh chiến đấu hiệp cùng hội thánh khải hoàn trong một sự tái hiện giao ước, được đặt nền tảng trên huyết của giao ước đời đời (Hê 13:20). Khi đọc sách Hê-bơ-rơ, hãy chú ý đến vinh quang của hội thánh.

Việc đọc thư Hê-bơ-rơ trong ánh sáng của ba chủ đề này không chỉ giúp bạn hiểu sứ điệp của chính bức thư, mà còn mở ra sự hiểu biết sâu sắc hơn về sáu mươi lăm sách còn lại của Kinh Thánh.

Bài viết này 3 Things You Should Know About Hebrews.