3 Điều Bạn Nên Biết Về Ô-sê

1. Tên Ô-sê có nghĩa là “sự cứu rỗi”. Ông là một tiên tri đặc biệt trong số các tiên tri có viết sách ở chỗ ông là công dân của vương quốc phía bắc Y-sơ-ra-ên và rao giảng ở phía Bắc.

Ô-sê 1:1 cho thấy Ô-sê thi hành chức vụ trong thời trị vì của vua Giê-rô-bô-am II của vương quốc phía bắc và các vua Ô-xia, Giô-tham, A-cha và Ê-xê-chia của vương quốc phía nam. Điều này cho thấy ông thi hành chức vụ cùng thời với Giô-na (2 Các Vua 14:25), một nhà tiên tri khác của vương quốc phía bắc, người đã thi hành chức vụ trong thời trị vì của Giê-rô-bô-am II, mặc dù các trước tác tự thuật của Giô-na tập trung vào kinh nghiệm cá nhân của ông với thành Ni-ni-ve.

Ô-sê cũng là người cùng thời với A-mốt, một nhà truyền giáo từ miền nam đến rao giảng cho miền bắc, và cùng thời với Ê-sai và Mi-chê, các tiên tri phục vụ tại vương quốc phía nam. Mặc dù tổng số năm trị vì của các vua được liệt kê vượt quá một trăm năm, nhưng chức vụ của Ô-sê có lẽ bắt đầu vào những năm cuối triều đại của Giê-rô-bô-am II (khoảng năm 753 TC.) và kéo dài đến những năm đầu của triều Ê-xê-chia (khoảng năm 725 TC.), trước khi Sa-ma-ri bị người A-si-ri chinh phục vào năm 722 TC. Đó là thời kỳ khủng hoảng chính trị và hỗn loạn tôn giáo, và Ô-sê, với tinh thần khẩn thiết, đã rao giảng cho một dân tộc đang đứng trên bờ vực của thảm họa quốc gia.

2. Đời sống cá nhân của Ô-sê phản chiếu sứ điệp mà ông rao giảng.

Cuộc hôn nhân của Ô-sê với Gô-me là một bức tranh sống động, một bài học trực quan về sứ điệp mà ông rao giảng. Ô-sê 3:1 cho thấy rõ ràng mối liên hệ giữa cuộc hôn nhân của Ô-sê với Gô-me và mối tương giao hôn ước của Đức Chúa Trời với Y-sơ-ra-ên. Mối quan hệ giữa Ô-sê với Gô-me và giữa Đức Chúa Trời với Y-sơ-ra-ên đều được khởi đầu bằng tình yêu (ân điển thiên liêng), bị phản bội bởi tội lỗi (gây nên sự bất mãn thiên thượng), nhưng vẫn được duy trì bởi lòng chung thủy (sự thành tín của Đức Chúa Trời). Tình yêu và lòng chung thủy bền bỉ của Ô-sê dành cho Gô-me là một bức tranh tuyệt đẹp về tình yêu và sự thành tín không hề thay đổi của Đức Chúa Trời đối với Y-sơ-ra-ên. Sự bội tín của Gô-me đối với Ô-sê là một bức tranh bi thảm nhưng rõ ràng về sự bất trung của Y-sơ-ra-ên đối với Chúa. Xuyên suốt Cựu Ước, hôn nhân là biểu tượng cho mối quan hệ giữa Đức Chúa Trời và dân Ngài, và điều này được bày tỏ rõ nét nhất trong sách Ô-sê.

Mặc dù cuộc hôn nhân của Ô-sê đóng vai trò then chốt đối với sứ điệp của sách này, nhưng điều đó cũng đặt ra một thách thức lớn trong quá trình giải nghĩa. Cốt lõi của vấn đề nằm ở mệnh lệnh ban đầu của Đức Chúa Trời dành cho Ô-sê: phải cưới một “người đàn bà ngoại tình” (Ô-sê 1:2). Trên bề mặt, điều này tạo ra một tình thế tiến thoái lưỡng nan về đạo đức và luân lý, vì dường như nó trái ngược với những chỉ dẫn và quy định rõ ràng mà Đức Chúa Trời đã ban cho các thầy tế lễ, cấm họ kết hôn với gái mại dâm (Lê-vi Ký 21:7, 13). Nếu việc một thầy tế lễ cưới một gái mại dâm là điều ô nhục, thì có lẽ điều ấy cũng là một sự ô nhục cho một nhà tiên tri. Hơn nữa, Phục Truyền 22:13, 20–21 kết án tử hình cho bất kỳ người phụ nữ nào bị chứng minh là không còn trinh tiết khi kết hôn. Có vẻ thích hợp hơn để Ô-sê bắt đầu bằng một đám tang thay vì một đám cưới. Có hai cách giải thích chính cho vấn đề này: một là xem cuộc hôn nhân ấy chỉ mang tính giả định, hai là xem đó là một cuộc hôn nhân thực sự.

Quan điểm giả định giải thích hình ảnh hôn nhân chỉ đơn giản như một cách diễn đạt mang tính ẩn dụ để mô tả mối quan hệ của Đức Chúa Trời với Y-sơ-ra-ên và sự bội tín thuộc linh của Y-sơ-ra-ên đối với Ngài. Quan điểm này có ưu điểm là tránh được vấn đề đạo đức và luân lý, đồng thời vẫn cho phép hình ảnh hôn nhân diễn đạt ý nghĩa thần học về tình yêu của Đức Chúa Trời dành cho một dân tộc không xứng đáng. Điểm yếu của quan điểm này là nó dựa trên sự thuận tiện về mặt thần học hơn là dựa trên bằng chứng bản văn Kinh Thánh.

Có một số cách giải thích khác nhau về quan điểm hôn nhân theo nghĩa đen, tất cả đều đồng ý rằng một cuộc hôn nhân thực sự đã diễn ra nhưng lại bất đồng về bản chất hoặc thời điểm mà Gô-me bị gán cho tội tà dâm. Một số người cho rằng Gô-me đã là gái điếm tại thời điểm kết hôn, lập luận rằng Đức Chúa Trời đã bỏ qua những tiêu chuẩn Ngài đã công bố trước đó để nhấn mạnh tình yêu thương đầy ân điển của Ngài dành cho những tội nhân không xứng đáng. Những người khác cho rằng sự gian dâm được đề cập ở đây ám chỉ đến việc thờ thần tượng về mặt thuộc linh chứ không phải là hành vi dâm dục xác thịt. Điều này loại bỏ vấn đề về việc kết hôn với một người phụ nữ không còn trinh tiết khi kết hôn, nhưng lại tạo ra một vấn đề không kém phần nghiêm trọng nếu Chúa truyền cho nhà tiên tri lấy một người phụ nữ thờ thần tượng làm vợ. Lệnh cấm của Đức Chúa Trời đối với việc kết hôn với người không cùng đức tin đã được nêu rõ ràng (Phục Truyền 7:3–4).

Một cách giải thích khác về hôn nhân theo nghĩa đen, được gọi là “quan điểm tiên liệu”, cho rằng Gô-me vốn trong trắng khi kết hôn nhưng sau đó trở thành một gái điếm. Tuy nhiên, bản văn Kinh Thánh khẳng định tình trạng Gô-me vốn là như vậy, chứ không phải điều cô sẽ trở thành sau này. Một cách giải thích khác là hiểu từ “gái điếm” diễn tả bản chất bên trong chứ không phải hành vi bên ngoài. Từ này rất có thể chỉ về xu hướng tiềm ẩn của Gô-me đối với sự đồi bại đạo đức, và khuynh hướng ấy đã bộc lộ không lâu sau khi bà kết hôn. Trong Ô-sê 3:1, bà thực sự đã trở thành một người phụ nữ ngoại tình, cho thấy rằng khuynh hướng của bà đã bộc lộ ra thành hành vi gian dâm thực sự. Theo quan điểm này, ý chính là Đức Chúa Trời đã bày tỏ cho Ô-sê biết ngay từ đầu điều ẩn giấu trong bản chất của Gô-me, điều sẽ gây nguy hại cho sự thánh khiết của hôn nhân. Việc Ô-sê biết trước khuynh hướng có thể làm tổn thương mình của Gô-me ngay từ đầu đã làm nổi bật bản chất vị tha của tình yêu ông dành cho bà. Đó chính là mối liên kết then chốt với sự tương đồng thuộc linh dành cho người tin Chúa: Đức Chúa Trời yêu thương chúng ta bất chấp mọi điều Ngài biết về chúng ta.

3. Sứ điệp của Ô-sê dự báo ân điển của Đức Chúa Trời trong Đấng Christ.

Những lời cảnh báo và kêu gọi ăn năn của Ô-sê đã không được lắng nghe, và án phạt dành cho dân sự là điều không thể tránh khỏi. Tuy nhiên, hậu quả từ sự ngu dốt và dại dột của dân Y-sơ-ra-ên khi khước từ sứ điệp của nhà tiên tri lại dự báo về ân điển của Tin Lành. Theo 2 Các Vua 15:29, xứ Nép-ta-li là vùng đất đầu tiên phải chịu sự phán xét của Đức Chúa Trời. Nhưng theo Ma-thi-ơ 4:12–16, đó lại là vùng đất đầu tiên được chứng kiến chức vụ của Đức Chúa Jêsus. Bóng tối trong thời Ô-sê sẽ nhường chỗ cho ánh sáng của Đấng Christ. Thời kỳ tăm tối chỉ là một bước dẫn đến thời điểm viên mãn, khi Ánh Sáng sẽ tỏa rạng, minh chứng rằng mọi mục đích và kế hoạch của Đức Chúa Trời đồng thời được hoàn thành trọn vẹn.

Bài viết này là 3 Things You Should Know about Hosea.