Cách Đọc Văn Học Mặc Khải

Văn chương mặc khải thường dùng những hình ảnh và sự dạy dỗ để nói về thời kỳ cuối cùng, thường mang tính tượng trưng cao. Theo một định nghĩa tiêu chuẩn do dự án thể loại văn chương của SBL (Society of Biblical Litarature) phát triển, văn chương mặc khải được hiểu là “một thể loại văn chương có hình thức tường thuật, trong đó một thực thể siêu nhiên truyền đạt cho một người nhận, tiết lộ một thực tại siêu việt.” Những nguyên tắc sau đây giúp chúng ta giải nghĩa văn chương mặc khải dựa trên những đặc điểm văn học riêng biệt của thể loại Kinh Thánh đặc thù này.

1. Hãy nhớ rằng văn chương mặc khải là một phần của lời tiên tri trong Kinh Thánh.

Nhiều lần trong sách Khải Huyền, thể loại của sách được xác định là “lời tiên tri” (Khải Huyền 22:7, 10, 18, 19). Văn chương tiên tri của Cựu Ước bao hàm cả việc đáp ứng các bối cảnh lịch sử đương thời của dân Chúa lẫn việc tiên báo những điều sẽ xảy ra trong tương lai. Cũng theo cách ấy, sách Khải Huyền vừa chứa đựng những sứ điệp của Chúa Jêsus dành cho các hội thánh đương thời (Khải 2–3), vừa mở ra viễn cảnh về sự tái lâm vinh hiển của Ngài vào thời kỳ cuối cùng, cũng như các biến cố tiền và hậu tái lâm, và đỉnh điểm là thực tại vĩnh cửu (tức là, trời mới và đất mới). Do đó, trong việc chú giải văn chương mặc khải, khía cạnh lịch sử cần được coi trọng, ngay cả khi nội dung của các sách này chủ yếu được trình bày bằng hình ảnh tượng trưng.

2. Phân biệt giữa các hình ảnh biểu tượng và thực tại cụ thể mà chúng diễn đạt. 

Văn chương mặc khải đặc trưng bởi việc trình bày các sự kiện của thời kỳ cuối cùng thông qua những hình ảnh giàu tính biểu tượng và mang kịch tính cao. Tuy các hình ảnh này phản ánh những thực tại có thật và thường gắn với những nhân vật hoặc biến cố lịch sử cụ thể, chúng lại được trình bày dưới hình thức biểu tượng. Điều này đòi hỏi chúng ta phải phân định một cách cẩn trọng giữa chính biểu tượng và thực tại mà nó ám chỉ—tức là nhân vật hoặc biến cố được biểu đạt thông qua biểu tượng đó.

Một ví dụ rõ ràmg là Khải Huyền 12–13, trong đó có hai nhân vật biểu tượng, một con rồng và một người phụ nữ. Con rồng tượng trưng cho Sa-tan (ma quỷ) như một quyền lực hung hãn, trong khi người phụ nữ biểu thị hội thánh—hoặc rộng hơn là dân sự của Chúa—và sinh ra một con trai, Đấng Mê-si.” Trong trường hợp của con rồng, chính bản văn đã giải thích rõ: ‘Con rồng lớn bị ném xuống, tức là con rắn xưa, được gọi là ma quỷ hay Sa-tan, kẻ lừa dối cả nhân loại’ (Khải 12:9). Trong những trường hợp khác, bản văn không cung cấp giải thích, và người chú giải phải tự xác định đối tượng có khả năng nhất đại diện cho một biểu tượng cụ thể.

3. Đừng bị cuốn theo những kế hoạch tận thế phức tạp hay các sự kiện thời kỳ cuối, mà hãy tập trung vào mục đích chính.

Sự tò mò rất dễ chiếm lấy chúng ta, nhưng như Chúa Jêsus đã nhắc nhở các môn đồ của Ngài, “kỳ hạn và thì giờ mà Cha đã tự quyền định lấy, đó là việc các con không cần biết” (Công 1:7). Thực ra, mục tiêu chính của sách Khải Huyền là minh chứng cho sự công chính và công lý của Đức Chúa Trời. Đức Chúa Trời chắc chắn sẽ biện minh cho những người tin Đấng Christ và phán xét những ai  khước từ Ngài. Văn chương khải thị được viết nhằm trấn an các tín hữu rằng, dù phải đối mặt với đau khổ và bách hại hiện tại, Đức Chúa Trời sẽ đưa lịch sử đến kỳ cuối cùng. Chúa Jêsus sẽ trở lại trong vinh quang, phán xét kẻ ác và đưa những người tin vào sự hiện diện của Đức Chúa Trời, tại đó họ được sống đời đời. Ngoài ra, sách Khải Huyền cũng cho thấy rằng Đức Chúa Trời đã tạo mọi cơ hội cho người không tin để thay đổi quyết định và tin vào Đấng Christ. Chỉ vì sự từ chối kiên định của họ mà cuối cùng họ phải chịu phán xét.

4. Chú giải văn chương mặc khải dựa trên quan điểm chính thống và bối cảnh lịch sử cứu chuộc.

Văn chương mặc khải đóng một vai trò quan trọng trong toàn bộ Kinh Thánh. Nó cung cấp điểm kết thúc cuối cùng của Kinh Thánh, khởi đầu từ một khu vườn nhưng kết thúc trong một thành phố. Câu chuyện Kinh Thánh khởi đầu với một người nam và một người nữ, và kết thúc với một đám đông không thể đếm xuể tụ họp quanh ngai của Đức Chúa Trời. Giữa hai điểm đầu và cuối này, nhân loại nổi loạn chống lại Đấng Tạo Hóa, khởi động một chiến dịch cứu rỗi vĩ đại, đạt đỉnh điểm trong lần đến đầu tiên của Chúa Jêsus trong vai trò ‘Chiên Con’ của Đức Chúa Trời, Đấng xóa bỏ tội lỗi của thế gian (Giăng 1:29, 36). Sau thời kỳ truyền giáo cho các dân tộc, văn chương mặc khải miêu tả lần trở lại thứ hai đầy vinh quang, đánh dấu chiến thắng của Chúa Jêsus như ‘Sư Tử của bộ tộc Giu-đa’ (Khải Huyền 5:5).

Thay vì trình bày những hình ảnh mặc khải đầy màu sắc về kết thúc thảm khốc của thế giới như một loại thảm họa hạt nhân, sách Khải Huyền mô tả sự hoàn tất của lịch sử giao ước của Đức Chúa Trời với dân Ngài. Do đó, lời tuyên bố gần cuối sách đóng vai trò như một kết luận thích hợp: ‘Kìa, đền tạm của Đức Chúa Trời ở với loài người! Ngài sẽ ở với họ và họ sẽ làm dân Ngài; chính Đức Chúa Trời sẽ ở với họ” (Khải 21:3).

Bài viết này là How to Read Apocalyptic Literature?.